New & refurbished
100% circulair
Snel leverbaar
New & refurbished

Formaldehyde (CH2O) is een chemische stof dat voorkomt in lijmen en harsen en wordt gebruikt bij de productie van plaatmateriaal, zoals triplex, OSB, spaanplaat en MDF. Het is een kleurloos gas met een prikkelende geur dat deel uitmaakt van de familie “vluchtige organische stoffen” (VOS), zoals ook acetaldehyde en benzaldehyde. In een binnenruimte kan formaldehyde irritatie geven aan de ogen, neus en keel en soms hoofdpijn veroorzaken. Inademen van formaldehyde kan ook leiden tot een verergering van astmaklachten en eczeem op de huid geven. In het slechtste geval is het kankerverwekkend. Al met al geen fijn goedje dat formaldehyde. Het is dus zaak de uitstoot tot een minimum te beperken.

Formaldehyde in huis
Formaldehyde komt voor in alle type plaatmateriaal. Je vindt het in de constructie van je huis, maar ook in de meubelen. Het probleem met formaldehyde is dat het langzaam ontsnapt uit het plaatmateriaal. Formaldehyde noemt men ook wel “spaanplaatgas”. Het kan jaren duren voordat het formaldehyde uit plaatmateriaal is gedampt. Uit nieuw plaatmateriaal verdampt meer formaldehyde dan bij oude platen. Overigens kom je formaldehyde binnenshuis nog veel meer tegen. Zo bevatten houtlijmen vaak formaldehyde waardoor bijvoorbeeld de houten vloer (parket) formaldehydegas afgeeft. De bouw isoleert huizen doorgaans met glas- en steenwol. En ja hoor, deze materialen bevatten eveneens formaldehyde.
Ventileer je niet goed, dan blijft de formaldehyde langer in huis hangen; en dat wil je niet. Daarbij komt bij hoge temperatuur en een hoge luchtvochtigheid meer gas vrij. Ventileren is tegenwoordig om meerdere redenen een goed idee.
Vanuit diverse landen en instanties worden richtlijnen en normen afgegeven voor het gebruik van formaldehydehoudend plaatmateriaal. Hieronder volgt een overzicht.

Nederlandse wetgeving
Het CBM legt de Nederlandse arbeidsomstandighedenwetgeving voor lakken, lijmen en plaatmateriaal helder uit. De grenswaarde is 0,15 mg per m3 (ook wel 0,12 ppm). Het “E1”-plaatmateriaal dat over het algemeen wordt toegepast in Nederland, blijft onder de grenswaarde en vormt voor de Nederlandse arbeidsomstandighedenwetgeving dus geen probleem. E1 betekent 0,1 ppm (parts per million, dus 1 deel per 10.000.000). Parts per million (ppm) oftewel delen per miljoen is een maat voor concentratie. Een concentratie van 1 ppm geeft aan dat er één deel van een product is, op een totaal van een miljoen delen. Ofwel 0,001 milligram per gram. Dat lijkt bijzonder weinig, en toch moet je oppassen met formaldehyde.

De branchevereniging EPF
De Europese federatie van makers van houten plaatmateriaal (EPF – European Panel Federation, https://europanels.org/) streeft naar de E1-klasse als Europese norm voor plaatmateriaal. De branchevereniging heeft daarnaast een extra klasse voorgesteld, die nog minder formaldehyde bevat: de E0,5 norm. De federatie pleit ervoor dat beide klassen, E1 en E0,5 in alle EU-landen worden ingevoerd.

Europese wetgeving
In 2008 publiceerde de WHO (World Health Organisation) een onderzoek die formaldehyde classificeert als kankerverwekkend. Dit was een stimulans om de consumentenregelgeving die de uitstoot van formaldehyde uit consumentenproducten aan te scherpen. Op dit moment is een E1 plaat de norm. Mogelijk dat in de toekomst een E1 plaatmateriaal niet langer goed genoeg is en dat het gebruik van de E0,5-norm noodzakelijk wordt. In Duitsland is dit al het geval.

CE-markering
Europese houten plaatmaterialen zoals triplex, OSB, spaanplaat en MDF past men toe in de bouw en in meubels. Producten met het CE-keurmerk worden gefabriceerd volgens bepaalde normen (EN 13986). Deze norm hanteert twee niveaus als het gaat om de emissie van formaldehyde: E2 en de strengere E1. Leden van de EPF zetten zich in om alleen nog E1-plaatmateriaal (of lager) te produceren.

Milieukeurmerk CARB2 (tegenwoordig TSCA Title VI)
CARB is de afkorting voor California Air Resources Board. CARB2 stelt strengere eisen aan de emissie van formaldehyde in houten panelen dan de E1 en E2 normering. CARB2 is een certificeringproces in Amerika om formaldehyde-emissie te verminderen en om consumenten te beschermen tegen de schadelijke effecten van de uitstoot van formaldehyde in huis. De norm bedraagt 0,065 ppm.

Duits milieukeurmerk Blauer Engel
Blauer Engel is een Duitse certificering die normen afgeeft voor de emissie van formaldehyde en andere vluchtige organische stoffen. De normen gaan verder dan de Europese eisen (E1). Plaatmateriaal dat het certificaat draagt heeft nog minder schadelijke effecten op de gezondheid van de mens (E0,5 is de norm). Ook dient het hout afkomstig te zijn uit verantwoord beheerde bossen.
Sinds 2020 gelden in Duitsland strengere eisen dan elders in Europa. Houten panelen mogen nog maximaal 50% formaldehyde uitstoten van de geldende Europese E1 norm, de E0,5 norm.

E0 normering - NAF
Geen enkele houten plaat is volledig vrij van formaldehyde. In hout zit namelijk altijd een natuurlijke hoeveelheid formaldehyde. Een “E0” plaat is dan ook een utopie. Je kunt wel spreken over “NAF” (No Added Formaldehyde) panelen: dit geeft aan dat geen formaldehyde is toegevoegd en het plaatmateriaal formaldehydevrij is verlijmd. Dit wordt aangeduid met NAF of ZF (Zero Formaldehyde).
formaldehyde pyramide

Beeld: overzicht aan normeringen omtrent formaldehyde.


Formaldehyde – een wirwar aan normen
Alles overziend kun je stellen dat een uniforme normering of wetgeving rondom formaldehyde nog ver te zoeken is. Punt blijft dat formaldehyde geen fijn goedje (gas) is. Het is aan te raden om goed te letten op het formaldehydegehalte in een plaatmateriaal (E0,5, E1 of zelfs E2). En bovenal is het wijs om goed te ventileren in huis en op het werk. Het houdt formaldehyde én Corona buiten de deur.

Als eerste op de hoogte over de ontwikkelingen bij Pacha Panels?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief.